Play with repeats

 

Als je nu teruggaat,

zal alles hetzelfde zijn als voorheen of erger.

Je moet begrijpen dat de kansen beperkt zijn; niemand heeft onbeperkte kansen.

En je weet nooit wanneer je je laatste kans hebt gebruikt.

Onze pech is dat we als blinde kittens op een tafel kruipen,

nooit wetende waar de rand is.

P. D. Ouspensky

Vreemd leven van Ivan Osokin

 

De mens is een fotokopie van een fotokopie. Dat geldt niet alleen voor de modale burger, maar ook voor de marginaal. En wat er ook gebeurt, het leven is saai, ongeacht de pogingen van de mens om daar veranderingen in aan te brengen. Dat is de grondgedachte bij de meeste stukken van de Engelse theaterauteur Martin Crimp (1956).

Crimp schrijft zich in in de traditie van Britse schrijvers als Coward, Orton en vooral Pinter: de personages worden gesitueerd in de middenklasse, de intriges kennen een interne logica, de dialogen zijn ingenieus geconstrueerd. Het zijn well made plays.

De regies die ik de afgelopen jaren bij de Reynaertghesellen voor mijn rekening nam, waren altijd stukken met een grote bezetting. Dit keer wilde ik heel graag eens met een kleine cast mijn tanden zetten in een theatertekst met stevige dialogen. Als grote fan van Brits drama kwam ik al snel uit bij Play with repeats, een stuk voor vijf acteurs.

 

Play with repeats vertelt op eigenzinnige wijze een periode uit het leven van Tony Steegmans. Zoals de titel zelf aangeeft is deze theatertekst uit 1989 een vreemde opeenvolging van scènes, herhalingen, déjà vu’s, variaties op eenzelfde thema en ‘might-have-beens’.

Tony is net 40 geworden. Hij werkt als technieker in een fabriek waar ze spoelen maken en heeft geen vrienden. Tony krijgt op zijn veertigste verjaardag van een blinde Marokkaanse gebedsgenezer de kans om terug te reizen in de tijd en zijn fouten recht te zetten. Hij wil de promotie opeisen die hij misliep en de vrouw terugvinden die hij ontmoette aan een bushalte en liet lopen. Maar alles loopt anders dan gedacht.

Het lijkt de theaterversie van Back to the future wel, maar in de versie van Crimp krijgt het verhaal een scherp kartelrandje. Want, zo blijkt, ook al krijgen we de kans om onze fouten recht te zetten, we verkloten het toch weer. L’histoire se répète en het is altijd hetzelfde liedje. Dat klinkt misschien allemaal zwaar op de hand, maar het fijne van deze tekst is dat hij flirt met verschillende genres. Play with repeats voelt soms aan als een soort sprookje, als een thriller, dan weer als een aflevering van het humoristische The Office en het heeft op sommige momenten zelfs iets weg van een filosofische excursie.

 

De tekst vertrekt vanuit een Shakespearecitaat en keert daar ook terug. De actrice die Tony aanklampt in het café, citeert ietwat slordig uit MacBeth: de wereld is een schouwtoneel en we zijn de acteurs, doelloos rondlopend en brallend. Zij en haar vriend vinden dat de enige manier waarop te leven valt. Je kan je niet verzetten tegen de loop die je leven neemt. Je bent niet de regisseur, maar de acteur. Tony heeft echter de overmoed dat hij wèl de regisseur van zijn eigen leven kan zijn, maar dat pakt anders uit. Hoewel zijn mislukking persoonlijk is, ga je als toeschouwer toch aan het denken. Wat zou ik doen mocht ik een tweede kans kunnen krijgen, zou ik de zaken anders aanpakken of gewoon weer dezelfde keuzes maken?

 

Een belangrijke inspiratiebron voor mijn regie was de film The Truman Show (Peter Weir, 1998). In deze film zien we hoofdpersonage Truman die denkt dat hij een normaal leven leidt, terwijl hij in werkelijkheid in een gigantische filmstudio leeft en iedereen rondom hem acteur is. Wanneer hij dit gaandeweg ontdekt probeert hij te ontsnappen aan dit fake-bestaan door de regisseur van zijn leven een stap voor te zijn. Deze film bracht mij op het idee om onze voorstelling ook te situeren op een filmset waar alle personages rond Tony iets onechts hebben. Het zijn ‘toneelspelers’ die stuk voor stuk vast zitten in hun eigen theaterstuk en geen enkele moeite doen om hun leven in handen te nemen. Tony is de enige die probeert te ontsnappen, maar hoe wanhopiger hij probeert hoe meer hij verstrikt raakt in de viscieuze circel van zijn eigen leven.

 

Play with repeats wordt zo het verhaal van een tragische held die ploeterend ten onder gaat. Het enige waar hij uiteindelijk in uitblinkt, is overhemden plooien. Hij plooit overhemden als de beste. Of had ik dat al gezegd? Of had ik dat al gezegd?

 

AUTEUR:

Martin Crimp

REGISSEUR:

Steven Beersmans

REGIE-ASSISTENTIE:

Emmelien Monnens

PRODUCTIELEIDING:

Erwin Demuynck & Frie Huybreghs

ACTEURS & ACTRICES:
Petra Denayer Kim / Franceska Vanden Bosch
Katrien Devillé mevr. D'Hont / Helga / Barbara
Kris Loos Nick / Patrick
Jan Schoolmeesters Mouhamed Lamine / Laurent / Marc
Tom Vanquaethem Tony Steegmans

 

TECHNISCHE PLOEG:

lichtontwerp: Paul Bielen
techniek: Steven Elli & Dimitri Neskens

scenografie: Christophe Ketels
decorontwerp: Luk Dens & Kristof Willaert
decorploeg: Erwin Demuynck, Edelhard Moens, Patrick Nackaerts & Jo Verhenneman